بابا آدم! یک گیاه شگفت انگیز

گیاه بابا آدم

گیاه بابا آدم گیاهی علفی است که در برخی مناطق مرطوب و معتدل ایران به صورت وحشی می‌روید. ساقه‌ای شبیه به پوست مار دارد که پوشیده از کرک‌های خشن و زبر می‌باشد. برگ‌های بسیار بزرگ و پهن آن به حالت افتاده بر ساقه قرار دارند. ریشه گیاه دراز و دوکی شکل است؛ در حقیقت ریشه این گیاه است که خاصیت درمانی دارد. پوست ریشه بابا آدم قهوه‌ای، مغز آن سفید و طعمی شیرین، ولی بویی نامطبوع دارد.

ریشه گیاه بابا آدم خواص خوراکی و دارویی دارد. گیاه بابا آدم دو ساله و از گیاهان بومی اروپای شمالی و سیبری است. در ژاپن، ریشه این گیاه به اندازه گیاه گوبو (goboo) محبوبیت دارد و از زمان‌های قدیم به‌صورت انبوه در این کشور تولید می‌شده است. در طبیعت، این گیاه به‌صورت وحشی و خودرو در سرتاسر کره زمین وجود دارد و مقاومت بالایی هم دارد. از لحاظ گیاه‌شناختی، بابا آدم به تیره کاسنیان (میناسانان) بر می‌گردد و نام علمی آن آرکتیوم لاپا (Arctium lappa) است.

انواع بزرگ‌تر این گیاه تا حدود یک متر بلندی دارد. برگ‌های پهن و قلبی شکل دارد؛ برگ‌های بالایی به رنگ سبز تیره و برگ‌های کناری سبز روشن هستند. در تابستان، ریشه‌های قطور و پشم‌آلودش به عرض ۱٫۵ متر، گل‌های لوله‌ای شکل به رنگ بنفش مایل به قرمز می‌دهد که به‌تدریج به دانه یا پوسته‌ای پر از خار قلاب مانند تبدیل می‌شود. هنگام فصل درو، یکی از مه‌ریشه‌ها (ریشه اصلی و عمودی) تا حدود ۹۰سانتی‌متر در عرض رشد می‌کند و به رنگ قهوه‌ای و به‌شکل ریشه هویج ظاهر می‌گردد.

در میان ۴ گونه کاسنیان، تنها بابا آدم بزرگ (A.lappa) و بابا آدم کوچک (A.minus) را به‌دلیل استفاده از خود گیاه کشت می‌کنند. عموما ریشه‌های آن‌ها در فصل پاییز از زمین بیرون می‌ماند و به‌تدریج خشک می‌شود تا در فصل زمستان مورد استفاده قرار بگیرد. ریشه این گیاه طعم شیرینی دارد که تا حدودی مانند آرتیشو یا هویج وحشی است و حالتی ترد و آدامس مانند دارد.

تقریبا تمام بخش‌های گیاه را به‌صورت خوراکی (پختنی) یا دارویی مصرف می‌کنند.

برخی خواص ریشه گیاه بابا آدم

جوانه‌های تازه، ساقه پوست گرفته شده و دانه‌های خشک شده این گیاه حاوی ترکیباتی هستند که آنتی‌اکسیدان بالایی دارند و از ابتلا به بیماری جلوگیری می‌کنند. وضع سلامت عمومی بدن را بهبود می‌بخشد.

ریشه گیاه کالری کمی دارد و در هر ۱۰۰ گرم آن حدود ۷۲ کالری موجود است. بابا آدم منبع مناسبی از پلی‌ساکارید بدون نشاسته مانند اینولین، لاپین-گلوسید و غیره است که خاصیت ملین دارد. افزون بر این، اینولین به‌عنوان پروبیوتیک عمل می‌کند و قند خون، وزن بدن و کلسترول خون را کاهش می‌دهد.

ریشه این گیاه سرشار از پتاسیم الکترولیتی (هر ۱۰۰ گرم ریشه ۳۰۸ میلی‌گرم یا ۶٫۵ درصد از نیاز روزانه پتاسیم) است و سدیم کمی دارد. پتاسیم بخش مهمی از مایعات بدن و سلول‌ها را تشکیل می‌دهد و ضربان قلب و فشار خون را کنترل می‌کند. این ریشه خوراکی منبع بسیاری از ویتامین‌های مورد نیاز بدن است؛ ویتامین‌هایی نظیر اسید فولیک، ریبوفلاوین، پیریدوکسین، نیاسین، ویتامین E و ویتامین C است. هر دو این دسته از ویتامین‌ها، آنتی‌اکسیدان طبیعی هستند و از بدن در برابر سرطان،و عفونت‌ها و نارحتی‌های عصبی حفاظت می‌کنند.

همچنین، این گیاه شامل برخی مواد معدنی مانند آهن، منگنز، منیزیم و میزان کمی روی،سلنیوم و فسفر است.

ترکیبات شیمیایی

ریشه بابا آدم حاوی مقدار فراوانی اینولین می‌باشد. از ترکیبات دیگر موجود در ریشه این گیاه پرخاصیت، تانن، رزین، آهن، کلسیم، پتاسیم، منیزیم، اسیداولئیک، اسیدلینولئیک، ویتامین C و B6 می‌باشد.

ریشه گیاه بابا آدم

دیگر خواص ریشه بابا آدم

اثرات مفید بابا آدم بر پوست

ترکیبات شیمیایی موجود در این گیاه مانند پلی‌استیلن خاصیت آنتی‌باکتریال و ضد قارچی دارد. ترکیبات موثر موجود در این گیاه به علت اینکه روند پوست‌اندازی را تسریع می‌کند، سموم سطحی بر روی لایه اپیدرم پوست را می‌زداید و باکتری‌زدایی می‌کند. در حقیقت نوعی لایه‌برداری طبیعی و سالم و نیز آب‌رسانی به لایه‌های سطحی پوست را انجام می‌دهد؛ در نتیجه شادابی را برای پوست به ارمغان می‌آورد.این گیاه را در درمان ناراحتی‌های پوستی مانند اگزما، خشکی پوست، پسوریازیس (نوعی مشکل پوستی) مورد استفاده قرار می‌دهند

بابا آدم و تصفیه خون

ریشه این گیاه تصفیه‌کننده خون و لنف بدن می‌باشد و این عمل را با دو مکانیسم انجام می‌دهد:

۱ـ گرفتگی‌های موجود در سیستم تنفسی را برطرف می‌کند و به دفع دی‌اکسیدکربن کمک می‌نماید. همچنین گرفتگی در سیستم دفع ادرار را برطرف می‌کند و به نوعی ضد سنگ کلیه نیز می‌باشد.

۲ـ این گیاه همچنین به کبد کمک می‌کند تا مواد زائد موجود در خون را تصفیه کند و به کمک کلیه‌ها آن را از بدن دفع نماید.

خواص کلیوی

ریشه گیاه بابا آدم ادرارآور است و تعریق را افزایش می‌دهد. در حقیقت دفع آب را از بدن می‌افزاید و از احتباس آن در بدن جلوگیری می‌کند.

خاصیت ضد نقرس باباآدم

گیاه باباآدم دفع‌کننده اسید اوریک از بدن می‌باشد، به بیانی دیگر بهبودی بیماران مبتلا به نقرس را تسریع می‌کند.

جدال باباآدم با دیابت

از اثرات ثابت‌شده این گیاه، خاصیت ضددیابتی آن می‌باشد؛ که اولاً باعث کاهش قند خون (با مصرف ۳ فنجان جوشانده برگ گیاه در روز) می‌شود؛ و ثانیاً افرادی که میل زیادی به شکر و شیرینی دارند، با مصرف این گیاه به صورت ناشتا، این تمایلشان کاهش می‌یابد.

 بهبود سیستم گوارشی

اثر این گیاه بر دستگاه گوارش، به علت ضدعفونی کردن دستگاه گوارش، برطرف کردن یبوست و تسریع در امر هضم غذا می‌باشد.

باباآدم و کم‌خونی

این گیاه به علت دارا بودن مقادیر بالایی از آهن باعث درمان کم‌خونی و رنگ‌پریدگی ناشی از آن می‌شود.

تقویت سیستم ایمنی

تحقیقات نشان داده که این گیاه باعث تقویت سیستم ایمنی بدن و بهبود ایدز می‌شود. همچنین این گیاه در درمان سرماخوردگی، روماتیسم، سرخک، التهاب، آرتریت، تسکین کمردرد، تب، عفونت‌ها، التهاب و ذات‌الریه نیز موثر است.

عصاره بابا آدم، به عنوان جایگزین یک دارو

بر اساس تحقیقات به عمل آمده، استفاده از پماد تهیه‌شده از گیاه بابا آدم قادر است، همانند داروی ضد التهاب ساختگی هیدروکورتیزون، دارای اثرات بهبوددهندگی و تسریع‌کنندگی روند التیام زخم باشد. طب امروزی، گیاه بابا آدم را به عنوان پایین‌آورنده قند خون، ضدسرطان، ضدتب، ضدروماتیسم، ضدنفخ، ضدعفونی‌کننده، مسهل، کاهش‌دهنده کلسترول و چربی خون، محرک ایمنی بدن و دارای خاصیت پروبیوتیک پذیرفته است.

بابا آدم را چگونه مصرف کنیم؟

جوشانده بابا آدم: ۵۰ گرم از ریشه این گیاه را در یک لیتر آب به مدت ۲۰ دقیقه می‌جوشانید.

دم کرده بابا آدم: ۸۰ گرم از ریشه بابا آدم را در یک لیتر آب برای مدت ۱۰ دقیقه دم می‌کنید.

دم کرده شیرین‌بیان و بابا آدم: ۳۰ گرم باباآدم و ۳۰ گرم شیرین‌بیان را در یک لیتر آب به مدت نیم ساعت بریزید و بگذارید تا دم بکشد. از این معجون به منظور تصفیه خون می‌توانید سه فنجان در روز مصرف نمایید.

کرم بابا آدم: کرم تهیه‌شده از برگ گیاه برای جوش‌ها و تومورها موثر است. همین طور روغن ریشه باباآدم نیز تأثیر زیادی در لطافت و نرمی پوست دارد.

موارد احتیاط در مصرف بابا آدم

برخی از عوارض جانبی مانند خشکی دهان، سردرد، تهوع، اسهال، بی‌قراری و آلرژی با مصرف بیش از اندازه گیاه بابا آدم به صورت خوراکی دیده شده است. بهتر است خانم‌ها در زمان بارداری و شیردهی از این گیاه استفاده نکنند. در صورت تماس برگ‌های این گیاه با ملتحمه و یادمنوش گیاه بابا آدم

دیابتی‌ها در صورت مصرف دارو، باباآدم مصرف نکنند

در صورت درمان دیابت ملیتوس با داروهای شیمیایی، بهتر است برای جلوگیری از تداخلات دارویی، این گیاه استفاده نشود؛ زیرا ممکن است اثر این گیاه به اثر داروهای کاهنده قند خون اضافه شود و احتمال افت شدیدتر قند خون به وجود آید.

افراد مصرف‌کننده داروهای کاهنده قند خون، باباآدم را با احتیاط مصرف کنند:

به افرادی که از داروهای دیورتیک مصرف می‌کنند این گیاه توصیه نمی‌شود؛ زیرا باعث کاهش میزان زیاد پتاسیم بدن شده و به دلیل خاصیت ادرارآور بودن آن، بدن میزان زیادی از آب مورد نیاز خود را از دست می‌دهد.


منابع: شبکه العالم – پارسه گرد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *